Op weg naar eigentijdse jeugdgezondheidszorg

2020: 24 juni
zest for life

Op weg naar eigentijdse jeugdgezondheidszorg

Net als bij welzijnsorganisaties bestaat bij de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) de wens om meer vraaggestuurd en preventief te werken. Met inzet van moderne middelen en uitgaand van de behoefte van opvoeders én kinderen. Onder de titel ‘Bouw mee aan een toekomstbestendige jeugdgezondheidszorg’ werden studenten van het atelier Sociaal Domein door GGD Fryslân gevraagd een toekomstbestendig aanbod voor ouders, leerkrachten en kinderen in de basisschool leeftijd JGZ te schetsen. Dat verzoek was niet aan dovemansoren gericht. De studenten van de minor creative connection, en het profiel zorg, kwamen met maar liefst zes prototypen. Variërend van een hulplijn voor docenten en een spel om pestgedrag tegen te gaan tot een informatief filmpje over social media gebruik. 

Met behulp van design thinking werden probleem en doelgroep geanalyseerd, waarna de brainstorms tal van ideeën opleverden. Uiteindelijk werden er zes geselecteerd en uitgewerkt als prototype. Stuk voor stuk interessante ontwerpen, professioneel vormgegeven en gepresenteerd én gedegen onderbouwd, luidde na afloop de conclusie van Klaus Boonstra die als programmamanager jeugdgezondheidszorg nauw betrokken was bij het Atelier Sociaal Domein. Vraag is nog wel wie de verdere productontwikkeling en vermarkting kan verzorgen, bij voorkeur buiten het commerciële circuit.  

Handvatten voor leerkrachten
Als eerste presenteerden Emma de Vries, Muriel Masselink en Rianne de Ruiter de prototypes van een hulplijn en een website die docenten moet helpen om zorgwekkende signalen bij leerlingen op te merken en daar iets mee te doen. “Denk daarbij bijvoorbeeld aan obesitas, maar ook aan veranderingen in verzorging of gedrag”, licht Emma toe. De ontwikkelde website voorziet in handvatten voor docenten. Variërend van cursussen over het signaleren van (on)gezondheid, geweld, pestgedrag en verwaarlozing tot events en platforms waar kennis wordt gedeeld. In een speciaal gemaakt filmpje wordt het nut en gebruik van een GGD-hulplijn toegelicht. Leerkrachten kunnen hier tijdens kantoortijden – dat kan ook anoniem – terecht voor advies, feedback en vragen over bijvoorbeeld ondersteuning en doorverwijzing. 

Pestgedrag
Pestgedrag op scholen, en vooral wat daar aan te doen, is al tijden een heet hangijzer. Niet voor niets zijn er op dat terrein tal van programma’s voor docenten ontwikkeld. Volgens de NHL Stenden studenten Rachel Koops en Bianca Hoeksma wordt daar (te) weinig mee gedaan. Ook omdat de programma’s vaak tijdrovend en niet zo toegankelijk zijn. Zij bedachten een aansprekende oplossing: een dobbelspel voor in de klas. Aan elk geworpen cijfer zijn verschillende opdrachtkaartjes verbonden. Met vragen die variëren van ‘geef een klasgenoot een compliment’ en ‘wat doe jij als iemand wordt uitgescholden’ tot ‘wat doe je als iemand je vraagt mee te doen met pesten’, ‘waar ben je trots op’ en ‘wat vind je eng of spannend om te doen’. Met de opdrachten brengt de leerkracht het gesprek in de klas op gang. Het spel laat de verschillende kanten van pestgedrag benoemen en wat dat met iemands zelfbeeld doet. Het prototype werd goed ontvangen en de ontwikkelaars ontvingen enkel complimenten en lovende woorden. 

Kids en echtscheiding
Echtscheidingen beïnvloeden het welzijn van kinderen, ongeacht de leeftijd, vaak negatief. De studenten Amanda Seinen en Sarine de Vreugt bogen zich over dit onderwerp. Zij achterhaalden dat er in Nederland gemiddeld zo’n 16.000 kinderen aantoonbaar last hebben van de echtscheiding van hun ouders. Temeer omdat zowel ouders als leerkrachten dit veelal niet (tijdig) opmerken en ze daar dus ook niet bij kunnen helpen. Om hier iets aan te doen, en kinderen ook zelf een stem te geven, ontwikkelden de studenten een digitaal platform met praktische tips en informatie voor zowel ouders als leerkrachten. Kers op de taart vormen de filmpjes waarin kinderen zelf vertellen wat de echtscheiding met hen doet. Ook is er gedacht aan een chatfunctie voor ouders die online ervaringen kunnen delen. Het prototype werd, net als de voorgaande prototypes, met veel enthousiasme en waardering begroet met woorden als:  “heel mooi dat de verhalen van kinderen zelf centraal staan” en “heel laagdrempelig en op elk moment te raadplegen”.

Social media wijsheid
Rianne de Jong en Vera van der Zwaag sluiten de rij met een presentatie over het gebruik van social media door kinderen in het basisonderwijs. Ze signaleren dat maar liefst 68% van de tienjarigen in bezit is van een smartphone. En 92% van de twaalfjarigen. 88% van de vier- tot dertienjarigen is dagelijks actief op de digitale snelweg. Ander cijfer: 41% van de ouders krijgt geen advies over social media gebruik, maar heeft hier wel behoefte aan. Ouders hechten waarde aan veilig gebruik van apps en smartphone. Ook zijn ze beducht voor cyberpesten.

Met deze informatie in het achterhoofd zochten beide studenten naar manieren om  opvoeders en kinderen beter te informeren over de voor- en nadelen van social media gebruik. Daarbij passeerden een media-alert voor ouders, apps met een forumfunctie en serious gaming de revue. Uiteindelijk ontwikkelden ze een ‘ouderwets’ kwartetspel social media en een informatieve video die minder digitaalvaardige ouders voorlicht over de voor- en nadelen van het social media gebruik van hun kroost. Het spel is leuk om te spelen en aanleiding om het met de kids over social media gebruik te hebben. “Leuk voor in de klas en thuis!”