Minister kan er zijn voordeel mee doen

2020: 24 juni

Eenzaamheid multidisciplinair aanpakken. Voor die uitdaging staat ook de gemeente Heerenveen. Net zo goed als er verschillende vormen van eenzaamheid zijn, kun je ook vanuit verschillende invalshoeken en werkvelden interveniëren. De studenten van het Atelier Sociaal Domein gaven een mooie voorzet. Ze bekeken de vraagstukken niet alleen vanuit hun eigen vakgebied, maar werkten ook nauw samen met de collega’s van andere studierichtingen. Of zoals begeleidend docent Ieta Berghuis bij de aftrap van de presentaties meldde: “Ik ben trots op deze groep die niet alleen hard heeft gewerkt, maar ook heel goed samengewerkt. Ondanks dat veel online moest gebeuren.”

Als eerst gaven Wietske de Vries en Mirthe Niermeijer van de minor Creative Connections acte de presence. Onder de titel ‘Iensumens yn bield’, onderzochten zij hoe creatieve interventies eenzaamheid kunnen beperken. Hun bijdrage leidde onder meer tot een boekje met persoonlijke verhalen (interviews) over eenzaamheid, geïllustreerd met afbeeldingen van kunstenaars. Deze en andere kunstwerken werden ook benut om een filmpje te maken van een ‘Eenzaamheid in beeld’ museum. 

Zingeving
Jeroen Kuipers van de studierichting HRM boog zich over de vraag hoe de gemeente kan bijdragen aan het creëren van zingeving. Geen overbodige luxe daar lokaal RIVM-onderzoek liet zien dat 42% van de volwassen inwoners eenzaamheid ervaart, waarvan 7% in extreme mate. Om de onderzoeksvraag te beantwoorden keken de yougsters ook bij andere gemeenten in de keuken. Ze brachten de initiatieven van zo’n tien gemeenten in kaart en werkten de projecten ‘Ede Doet’ en ‘Welzijn op Recept’ uit als mooie voorbeelden van eenzaamheidsbestrijding.

Bij ‘Ede Doet’ krijgt elk woonadres in de gemeente twee keer per jaar een check van € 7,50. Dit bedrag mogen ze, samen met straat en/of buurtgenoten, investeren in lokale activiteiten die op een speciale kalender komen te staan. ‘Welzijn op Recept’ koppelt eenzame inwoners aan een ‘welzijnscoach’. Samen gaan ze op zoek naar activiteiten waar de persoon in kwestie blij van wordt. “Een mooie klus voor de gemeentelijk aanjager”, aldus Jeroen.  

Persona’s
Samen met Sarina Zijlstra leende Jeroen tien persona’s van Movisie die toegespitst werden op de situatie in Heerenveen. Deze persoonsbeschrijvingen zijn exemplarisch voor de (leef)omstandigheden die eenzaamheid in de gemeente veroorzaken. Denk aan een fysieke beperking, sexuele geaardheid, mentale gezondheid, verstandelijke beperking, maar bijvoorbeeld ook beleidskeuzes en levensstandaard. De studenten bevelen het gebruik van persona’s aan om verschillende doelgroepen te kunnen onderscheiden, te begrijpen en passende maatregelen te treffen. Daartoe behoort volgens hen ook het trainen van hulp- en zorgverleners in het onderkennen van eenzaamheid en het voeren van zingevingsgesprekken. 

Signaleren en handelen
In het verlengde hiervan onderzocht Elvia van Slageren van de opleiding Verpleegkunde hoe wijkverpleegkundigen en praktijkondersteuners in Heerenveen omgaan met eenzaamheid. Hoe ze eenzaamheid signaleren, maar ook wat ze ermee doen en of ze daarin samenwerken. Ze interviewde vier wijkverpleegkundigen en vier praktijkondersteuners in de gemeente.


De resultaten lieten zien dat de praktijkondersteuners verschillende meetinstrumenten gebruiken bij het signaleren van eenzaamheid, terwijl wijkverpleegkundigen dit vooral doen op basis van intuïtie en ervaring. Qua interventies waren er geen verschillen. Samen met, en goed luisterend naar de cliënt, proberen ze de situatie te verbeteren met advies en doorverwijzen. Elvia’s voornaamste aanbevelingen zijn het opnemen van praktijkondersteuners en wijkverpleegkundigen in multidisciplinaire teams als ook het beter verbinden van zorg en welzijn. Ook hierin is een belangrijke rol weggelegd voor de gemeentelijk aanjager eenzaamheid. 

Inrichting centrum
De studenten Rosemarijn Bouwer en Fleur Kouwen van Bestuurskunde en Overheidsmanagement keken vooral naar wat er in de leefomgeving, en dan specifiek in het centrum van Heerenveen, verbeterd kan worden om eenzaamheid te bestrijden. Daarvoor deden ze onderzoek onder 65-plussers. Maar liefst ⅔ van de respondenten ervaart een vorm van eenzaamheid. Wat gerust ernstig mag worden genoemd. 

De respondenten zijn niet enthousiast over het centrum van het Friese Haagje. Het aantal parkeervoorzieningen houdt niet over en het ontbreekt aan sfeer en gezelligheid. Het centrum mag ook best wat groener worden en meer ruimte bieden voor ontmoeting. Ouderen willen graag meepraten over de (her)inrichting, maar weten vaak niet waar ze terecht kunnen én wat er met inspraak wordt gedaan. Niet voor niets luidt een van de aanbevelingen dat de lokale overheid beter moet communiceren.

Money
Mooie adviezen allemaal, maar ze moeten ook worden betaald. Om de gemeente de helpende hand te bieden onderzocht Sarina Zijlstra van de opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening van de Hanzehogeschool fondswerving en subsidiemogelijkheden. Ze keek naar de verschillende doelgroepen en de door de andere studenten voorgestelde initiatieven. Zo passeerden fondsen, provinciale en landelijke subsidies de revue die interessant kunnen zijn voor projecten als ‘Ede Doet’ en ‘Welzijn op Recept’. Maar ook voor  creatieve interventies en de extra middelen die welzijnsorganisaties kunnen gebruiken om eenzaamheid te bestrijden. 

De presentaties sloten mooi op elkaar aan, waarbij duidelijk werd dat er onderling goed is samengewerkt en afgestemd. Ondanks dat er veel online moest plaatsvinden. In zijn dankwoord liet wethouder Jelle Zoetendal weten zeer content te zijn met de inzet van de Denktank en de studenten,. “Ik ben positief verrast. Een hele dikke pluim voor jullie! Ik heb trouwens nog wel een verzoek: willen jullie mij de link van het filmpje waarin jullie de resultaten presenteerden sturen? Dan deel ik die met minister Hugo de Jonge die me geregeld vraagt wat we in Heerenveen aan eenzaamheidsbestrijding doen.”

Een half uur later gaat de tweet uit naar de kroonprins van het CDA.    

  • Eindpresentatie Atelier Sociaal Domein Heerenveen
  • Filmpje Atelier Sociaal Domein Heerenveen, door de studenten gemaakt