Betere (jeugd)zorg voor minder geld

2021: 15 januari

De gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel hebben heel wat meegekregen om serieus te overwegen. Minorstudenten van NHL Stenden presenteerden verschillende ideeën over betere zorg met minder geld, en daarbij direct hun zelf verkozen winnaar: het instrument ‘Jeugd & Co’. Daarnaast kwamen tweedejaars studenten met veelbelovende ideeën, onder het motto ‘zorg voorkomen is beter dan genezen’. Sommige zijn al in praktijk gebracht.

Tips tegen verveling
Zo staat de poster van Suzanna Hamstra en Rosa Boerhorst online op Instagram van welzijnsorganisaties KEaRN en Het Bolwerk. Tips tegen verveling en om de moed erin te houden, bedoeld voor jongeren en studenten. ‘Wat te doen tijdens corona? Je vindt het hier!’

“Eenzaamheid is ook voor hen een steeds groter probleem”, licht Rosa toe, “en nu met het coronavirus nog meer. Je moet momenteel goed je best doen voor sociale contacten. Met de poster willen we beide doelgroepen op ideeën brengen wat nog wél kan. Een beetje positiviteit.” Online bingo bijvoorbeeld, een roulerend eetsysteem, manieren om je sociale netwerk uit te breiden en speciale tips voor 18+.

Ideeën uit het publiek om de poster verder te verspreiden en jongeren ook werkelijk in actie te krijgen, vallen in goede aarde. De suggestie om een telefoonnummer toe te voegen van een hulplijn, dat hoeft van hen juist niet. “Deze tips zijn niet voor wanneer eenzaamheid al een groot probleem is, maar om dat te voorkomen.”

Rode draad
En dat is de rode draad in al deze projecten in het Atelier Sociaal Domein van de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. Zij vroegen studenten mee te denken over betere zorg voor minder geld. De studenten hebben dit toegespitst op jongeren en vooral op preventie. Dat is de beste manier om zorggeld te besparen.

LHBTIQ+
Luke Brilstra pleitte dan ook voor goede voorlichting op middelbare scholen over LHBTIQ+, in het kader van diversiteit en inclusie. “Dat is de tijd dat je jezelf leert kennen en tot je identiteit komt. Een veilige sfeer is dan belangrijk.” Er wordt op scholen wel voorlichting gegeven vanuit het COC, maar dat zijn vaak mensen die al wat ouder zijn, zegt Luke, die hebben minder aansluiting met de doelgroep.

Daarom: een goed lespakket en jongere voorlichters, ervaringsdeskundigen. “Zodat scholieren er bij stilstaan hoe het is om als LHBTIQ+ op te groeien en wat voor impact ‘homo’ als scheldwoord heeft.” Hij wil pesten, buitensluiten en intimidatie voorkomen en tegelijk LHBTIQ+-jongeren laten weten dat ze niet alleen zijn.

Bekendheid
Jorrit van Dijk maakte een folder voor Buurtwerk KEaRN Welzijn. Het onderwerp waarvoor hij had gekozen was sociale cohesie. KEaRN Welzijn heeft daar met Buurtwerk een belangrijke rol in. “Maar daarvoor is eerst bekendheid nodig.” Met de folder wil Jorrit mensen informeren over KEaRN Welzijn en het buurtwerk en zo indirect een bijdrage aan sociale cohesie leveren.

18!
Eline Geertsma en Tjitske de Jong krijgen veel bijval voor hun filmpje over wat je moet regelen als je 18 wordt en/of als je een opleiding gaat volgen aan mbo, hbo of universiteit. Geen overbodige luxe, is hun eigen ervaring, want waar je wel allemaal niet aan moet denken! Een enquête bracht aan het licht dat veel jongeren dat niet goed weten. De toehoorders van de presentatie zijn benieuwd en willen best zes minuten inruimen om het filmpje te zien.

Het is inderdaad een hele waslijst die voorbij komt. Eline en Tjitske weten het helder en bondig te brengen. DigiD, zorgverzekering, toeslagen die je kunt aanvragen, hoe het werkt met het OV-reisproduct en studiefinanciering voor de verschillende opleidingen. Maar ook omgaan met geld, donorregister, stemmen en wat al niet meer.

“Wat een superleuk filmpje, mooi gemaakt en informatief”, is een van de reacties. Ze gaan het vooral verspreiden via sociale media en het komt op Youtube, vertellen ze. Studentbegeleider Richtje Boomsma: “Dit is nu het eerste ontwerp, maar het is zeker de moeite waard om het filmpje te professionaliseren.”

Hoe krijg je meer voor minder?
En dan is het tijd voor de groep minorstudenten. Ze presenteren hun procesverslag getiteld ‘Hoe krijg je meer voor minder? – Geld tekort in het Sociaal Domein’ en het daaruit voortgekomen ‘Jeugd & Co – Colab voor de  toekomst.’ Het gaat om Folkert Bosgraaf, Freija de Jong, Jacob Mooibroek, Jeannet van der Wiel, Jesse Jorna, Orlando Cecillia, Shuwenska Leito en Xavier Kerkmeester.

Het verslag heeft vorm gekregen in een mooi boekje. Xavier maakte er illustraties bij, waaronder het poppetje Tjerk van Karspelen die een reis maakt door het sociale jeugddomein. De studenten presenteren elk een deel van het gezamenlijke onderzoek over de vraag van de gemeenten Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen hoe je betere zorg kunt organiseren voor minder geld. De achtergrond is de decentralisatie in de zorg, waarbij gemeenten met de WMO, de Participatiewet en de Jeugdwet nieuwe verantwoordelijkheden kregen. Het moest betere zorg opleveren, dichterbij en meer op maat, en een omslag van ‘voor burgers’ naar ‘met burgers’. Het zou ook minder moeten kosten, maar het tegendeel is waar, ook in Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. “De kosten rijzen de pan uit”, zegt Orlando.

De studenten spitsten het onderzoek toe op jeugdzorg, omdat daar in beide gemeenten steeds meer geld naartoe gaat dan is begroot en omdat ze concludeerden dat daar veel valt te winnen met preventie; wat welzijn en wat geld betreft. Er is gelukkig al veel aandacht voor preventie, bijvoorbeeld met jongerenwerkers. Maar als de nood aan de man is, gaan complexe zorgvragen voor, ten koste van preventie.

Daarom heeft de groep gekeken naar succesverhalen in Nederland. De studenten kwamen tot zes preventieve programma’s, zoals de ‘conciërge-plus’, een routekaart en ‘Jeugd & Co’. Deze laatste werkten ze verder uit.

Jeugd & Co
Wat is nu een betere manier om iets uit te leggen dan het te laten ervaren? De toehoorders wordt gevraagd eens flink mee te denken en dat laten ze zich geen twee keer zeggen.

Jeugd & Co gaat om samen activiteiten organiseren voor jongeren: de gemeente met andere partijen die belangen hebben bij de jeugd. Bijvoorbeeld een school, buurtsportcoach, sportvoorzieningen en verenigingen. Samen kun je meer doen en de kosten delen. Dat je samen ook op heel andere ideeën kunt komen, bewijst de deelname van de toehoorders aan een casus.

“Jongeren in de gemeente vervelen zich, daardoor zoeken zij spanning op straat, wat leidt tot vandalisme”, luidt de casus. Eerst wordt gevraagd naar activiteiten. De reacties stromen binnen via de chat. Van een moordspel (“niet echt hè”) en sportclinics tot dansworkshops en “iets waar je prijzen mee kunt winnen”. Voor nu wordt even gekozen voor ‘cabaretiers’. Achtereenvolgens wordt gevraagd naar mogelijke partijen, hun belangen en hoe zij kunnen bijdragen. Een mooi vormgegeven werkblad met drie kolommen maakt de aangedragen suggesties inzichtelijk. “Alles in één oogopslag.” Van hieruit zouden betrokkenen verder kunnen werken aan het realiseren van activiteiten. “Het is een kwestie van de juiste mensen om de tafel krijgen.”

Effecten
De studenten hebben ook gedacht aan een effectmeting van preventie. Dat zal het eerste zijn wat een gemeente wil weten. Toch komt er alvast een waarschuwing. “Het duurt vijf tot twintig jaar voor je de effecten van preventie ziet. Het vergt een lange adem, maar dan liegen de resultaten er niet om.”

Wethouders
Wethouder Margreet Jonker van Achtkarspelen reageert. “Uit onderzoeken blijkt inderdaad dat preventie wel degelijk effect heeft. Het vraagt wel veel politieke moed, het is toch een sprong in het diepe. Ik ben getriggerd door jullie manier van werken, jullie hebben mooie ideeën opgehaald. Dit is heel veelbelovend.”

Ook wethouder Andries Bouwman van Tytsjerksteradiel is er goed over te spreken. “Ik denk dat hier een heel mooi startpunt ligt om met elkaar door te spreken, en met jongerenwerkers. Het zou super zijn als het een vervolg kan krijgen.”

In de chat gaan de positieve reacties nog een poosje door, inclusief mailadressen voor toezending van het onderzoeksverslag. Maar goed dat de Ateliers Sociaal Domein steeds weer worden voortgezet door nieuwe studenten, besluit Richtje.